آتشفشان دماوند فعال شده است

خلاصه

شرح ادعا

یک پیج اینستاگرامی با بازنشر تصاویری از یک توده سفیدرنگ بر فراز قله دماوند، مدعی شد که آتشفشان دماوند فعال شده است.

نتیجه بررسی ادعا

• مطابق گفت‌وگوی فکت‌یار با دکتر مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تصاویر اخیر از قله دماوند هرچند می‌تواند ناشی از خروج بخار آب از دودخان‌های این آتشفشان باشد، اما چنین پدیده‌هایی برای دماوند -که آتش‌فشانی خفته اما فعال به شمار می‌رود- طبیعی است و الزاماً نشانه‌ای از نزدیک شدن به مرحله انفجار محسوب نمی‌شود.
• بر اساس گزارش برنامه جهانی آتشفشان‌شناسی اسمیتسونیان و اظهارات دکتر زارع، آخرین فوران دماوند حدود ۷۳۰۰ سال پیش رخ داده و این کوه اکنون در وضعیت خفته (Dormant) قرار دارد. به این معنا که فعالیت‌هایی مانند وجود دودخان‌ها، خروج بخار آب و چشمه‌های آب گرم ادامه دارد، اما دماوند در حالت انفجار و فوران گدازه  قرار ندارد.
• از دودخان‌های این آتش‌فشان، گازهایی نظیر بخار آب و مواد گوگردی متصاعد می‌شود که گاه ستون‌های کوچکی از دود یا بخار را تشکیل می‌دهد. دکتر زارع تأکید کرد: «تصاویر منتشر شده می‌تواند ناشی از خروج بخار آب در دهانه دماوند یا ترکیب آن با ابرها در شرایط خاص جوی باشد. به طور معمول در مرداد و شهریور نیز گزارش‌های بیشتری از ابر و دود اطراف قله ثبت می‌شود و حتی احتمال وقوع جریان لاهار (گل‌ولای آتشفشانی) وجود دارد. بااین‌حال این فعالیت‌ها غیرعادی نیستند و نسبت به سال‌های گذشته تغییر چشمگیری مشاهده نشده است.»
• وی همچنین افزود: «در حال حاضر هیچ نشانه‌ای از فوران یا انفجار آتشفشان دماوند وجود ندارد. داده‌های لرزه‌نگاری و هواشناسی می‌توانند وقوع چنین رخدادی را از روزها یا ماه‌ها قبل آشکار کنند. با این حال، برخلاف برخی آتشفشان‌های جهان، برای دماوند سامانه‌های اختصاصی پایش فعال نیست و بنابراین فعلا  امکان پیش‌بینی دقیق وضعیت آن در سال‌های آینده وجود ندارد. ولی بر اساس همین پایش های موجود وضع کنونی آن قابل ارزیابی است.»
• بر اساس این اطلاعات، کوه دماوند در حالت خفته قرار دارد و نشانه‌های دیده شده نظیر خروج بخار آب از دودخان‌ها، اتفاقی غیرطبیعی و به معنای انفجار آتشفشان نیست؛ بنابراین ادعای مورد بررسی نیمه نادرست ارزیابی می‌شود.