خلاصه
بولتننیوز مدعی است روسیه زمان مذاکرات برجام نسبت به سازوکار رأیگیری در شورای امنیت هشدار داده بود. بررسی اسناد، از جمله مصاحبه علیاکبر صالحی، کتاب «از دست دادن یک دشمن» تریتا پارسی و گزارش آتلانتیک کانسیل، نشان میدهد روسیه واقعاً نسبت به بند «اسنپبک» و بیاثر شدن حق وتوی خود هشدار داده بود. بنابراین، ادعا «درست» ارزیابی میشود.
شرح ادعا
کانال تلگرامی بولتننیوز در پستی مدعی شده است که چین و روسیه نمیتوانند از حق وتوی خود برای جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه استفاده کنند. همچنین این کانال به نقل از علیاکبر صالحی ادعا کرده است که روسیه همان زمان نسبت به این سازوکار هشدار داده و تأکید داشت که این بند زیرکانه طراحی شده تا حق وتو آنها را بیاثر کند، اما تیم ایرانی در نهایت آن را پذیرفت.
نتیجه بررسی ادعا
- سازوکار «اسنپبک» در قطعنامه ۲۲۳۱ به گونهای طراحی شده که هر یک از طرفهای برجام میتواند بازگشت خودکار تحریمهای پیشین شورای امنیت را فعال کند. این فرآیند عملاً «امکان وتوی یک عضو دائم را بیاثر میکند»، زیرا تحریمها پس از درخواست، ظرف ۳۰ روز دوباره برقرار میشوند، مگر آنکه شورای امنیت بهصورت جداگانه طرحی برای تمدید وضعیت تعلیق تحریمها تصویب کند.
- علیاکبر صالحی، وزیر اسبق امور خارجه ایران و رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی، در مصاحبه با یک رسانه تصویری اظهار داشته که سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، نسبت به بند فعالسازی خودکار تحریمها و دور زدن حق وتوی این کشور هشدار داده است.
- در کتاب از «دست دادن یک دشمن»، تریتا پارسی روایتهایی دست اول از مذاکرات ایران و 5+1 در سال ۲۰۱۵ ارائه میدهد. طبق کتاب، واشنگتن خواستار مکانیسمی بود تا در صورت نقض توافق توسط ایران، تحریمها خودکار بازگردند. ایران ابتدا مخالفت کرد، اما مخالفت اصلی از سوی روسیه و چین بود، چرا که برای روسها دفاع از قدرت وتوی خود اهمیت داشت تا نگرانی از برنامه هستهای ایران. ایرانیها در واقع قبل از روسها با گنجاندن اسنپبک موافقت کردند. آمریکا در این موضوع موافقت ایران را داشت ولی هنوز موافقت روسها و چینیها وجود نداشت که موجب نارضایتی مذاکره کنندگان ایرانی شد. نهایتاً روسیه و چین پس از ایران با اسنپبک موافقت کردند.
- به گزارش Atlantic Council، در سال ۲۰۱۵ سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، گفته بود که برجام چه با حضور مسکو در مذاکرات و چه بدون آن، حاصل میشد. به بیان دیگر، روسیه از توافق حمایت کرد چون تهران آن را میخواست و مخالفت با آن برای روسیه صرفاً زیانآور بود.
جمعبندی
اسناد معتبر روایت علیاکبر صالحی را تأیید میکنند که روسیه نسبت به بند اسنپبک بدبین و مخالف بود و مذاکرهکنندگان ایرانی پیش از روسیه، آن را پذیرفتند. بنابراین ادعای مورد بررسی درست ارزیابی میشود.