بیش از 90 درصد تصادفات دنیا بر اثر خطای انسانی است و ارتباطی با کیفیت خودرو ندارد

خلاصه

شرح ادعا

سرهنگ جوانبخت، رئیس اداره تصادفات پلیس راهور، در آنتن شبکه تهران صداوسیما مدعی شده است که طبق تحقیق سازمان بهداشت جهانی، بیش از 90 درصد علت بروز تصادفات در کل دنیا، خطای انسانی است. در نتیجه این موضوع مختص به کشور خاصی با سطح اقتصادی، صنعت خودروسازی و معابر خاصی نمی‌شود.

نتیجه بررسی ادعا

• سازمان بهداشت جهانی در «گزارش وضعیت جهانی ایمنی جاده‌ای ۲۰۲۳» هیچ اشاره‌ای به این ادعا که ۹۰ درصد تصادفات ناشی از خطای انسانی است نکرده است. بااین‌حال، در گزارش منابع معتبر دیگری مانند ¹ NHTSA و برخی مقالات مستقل، به این آمار در سطح جهانی اشاره شده است. اما این به معنای بی‌اهمیت بودن سایر عوامل نیست.

• مطالعات متعدد نشان می‌دهد که عواملی چون شرایط جاده، کیفیت خودرو، و سطح توسعه اقتصادی نقش تعیین‌کننده‌ای در شدت و پیامدهای تصادفات دارند. برای نمونه، در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط، ریسک مرگ‌ومیر در تصادفات سه برابر بیشتر از کشورهای پردرآمد است. طبق داده‌های WHO، کشورهای ثروتمند با وجود داشتن ۲۸ درصد وسایل نقلیه جهان، تنها ۸ درصد از مرگ‌های جاده‌ای را به خود اختصاص داده‌اند.
• گزارش‌های علمی مانند مقاله منتشر شده در BMC Public Health نشان می‌دهند که در ایران نیز آمار تلفات پس از سال ۲۰۱۷ مجدداً روند افزایشی داشته است. پژوهش حاضر، این روند را به فشارهای اقتصادی، فرسودگی ناوگان خودرو و اجرای ضعیف مقررات ایمنی مرتبط می‌دانند.
• طبق گزارش WHO، در شاخص «نرخ مرگ و میر ناشی از تصادفات جاده‌ای به ازای هر صد هزار نفر»، ایران با حدود ۲۰ کشته در رده 158 کشورهای جهان قرار دارد؛ در حالی که در کشورهایی مانند نروژ این رقم به ۱.۳ کشته به ازای هر صدهزار نفر می‌رسد.

• گزارش سازمان بهداشت جهانی تأکید می‌کند که تصادفات نتیجه تعامل انسان، خودرو، جاده و مدیریت ایمنی هستند؛ نه صرفاً خطای فردی.
• گزارشی از آتلانتیک نیز به تجربیات موفق در اروپا اشاره دارد که نشان داده‌اند با الزام خودروسازان به رعایت استانداردهای ایمنی، میزان مرگ‌ومیر به طور چشمگیری کاهش یافته است.

جمع‌بندی

با توجه به شواهد موجود، اگرچه خطای انسانی عامل اصلی تصادفات است، اما سایر عوامل مانند کیفیت خودروها، وضعیت اقتصادی و سطح ایمنی جاده‌ها تاثیرات مستقیم و قابل توجهی در کاهش مرگ‌ومیر و خسارات ناشی از تصادفات دارند. بنابراین، ادعای مطرح‌شده که تنها بر خطای انسانی تأکید می‌کند، تنها بخشی از واقعیت‌ها را توضیح می‌دهد و گمراه‌کننده ارزیابی می‌شود.