ما که هستیم؟

ما یک تیم مستقل از متخصصین علوم اجتماعی محاسباتی و کارشناسان و فعالان رسانه هستیم که به پایش، اکتشاف، اطلاع‌رسانی و مقابله با انتشار اطلاعات نادرست یا گمراه‌کننده در اینترنت می‌پردازیم.

فکت‌یار یکی از استارتاپ‌های مرکز شتاب‌دهی تخصصی فناوری‌های علوم اجتماعی محاسباتی مستقر در شرکت متدیتا (مفید تحلیل داده) است. فکت‌یار می‌کوشد تا از طریق مقابله با گسترش اطلاعات و اخبار نادرست، اطلاعات درست را به افرادی که بیش از همه به آن نیاز دارند برساند؛ خواه این افراد کسانی باشند که درباره سلامتی‌شان تصمیم‌گیری می‌کنند، سیاست‌مدارانی که درباره آینده کشورمان بحث می‌کنند، شهروندانی که علاقه‌مند به راستی‌ آزمایی اخبار و اطلاعات هستند، یا خبرنگارانی که دغدغه انتشار اطلاعات درست را دارند.

ما اصول ساده‌ای داریم. هر کسی که در فضای گفتمان عمومی ادعاهایی داشته باشد و اطلاعاتی را منتشر کند، باید برای موارد زیر آماده باشد:

  • داشتن اطلاعات درست
  • تأیید گفته‌هایش با شواهد
  • اصلاح اشتباهاتش

فکت‌یار از شخص، گروه یا حزبی جانب‌داری نمی‌کند. هر شخصی طبیعتا دارای جهت‌گیری سیاسی است که لاجرم در تصمیمات او تاثیرگذار است. برای جلوگیری از نفوذ تصمیمات شخصی در سراسر فرآیندهای راستی‌آزمایی، فکت‌یار از مجموعه‌ متوازنی از کارشناسان و فعالان رسانه‌ای که نماینده تمام گروه‌های سیاسی پذیرفته‌شده داخل کشور باشند بهره می‌گیرد. فکت‌یار وابسته یا شرکت پوششی هیچ شخص، گروه، سازمان یا حزب سیاسی مربوط به داخل یا خارج از کشور نیست.

 

تیم ما

دکتر میثم علی‌زاده

بنیانگذار                          

حسن میثمی

مشاور محتوایی                 

علی صاحب‌جمعی

سردبیر                            

حسن قاسم‌زاده 

ناظر محتوایی                   

سروناز ابراهیمی 

مسئول بازاریابی دیجیتال     

شقایق مهاجری

خبرنگار                           

سیده‌راضیه طاهریان

خبرنگار                           

فاطمه عباسی

خبرنگار                           

 

ما چه کارهایی انجام می‌دهیم؟

فعالیت‌های فکت‌یار در ۴ دسته کلی خلاصه می‌شوند:

۱. راستی‌آزمایی اطلاعات و اخبار

۲. انتشار عمومی نتایج راستی‌آزمایی‌ها

۳. ارسال گزارشات دوره‌ای به سازمان‌های ذی‌ربط

۴. مقابله با گسترش انتشار اطلاعات نادرست

 در ادامه هر یک از این فعالیت‌ها توضیح داده می‌شوند.

۱ـ راستی‌آزمایی اطلاعات و اخبار

هسته و تمرکز اصلی فعالیت فکت‌یار راستی‌آزمایی اطلاعات و اخبار منتشره در اینترنت است. در حال حاضر راستی‌آزمایی اطلاعات و اخبار منتشر شده در صدا‌و‌‌سیما، شبکه‌های نمایش خانگی و جراید فاقد وب‌سایت یا حساب کاربری در رسانه‌های اجتماعی در محدوده فعالیت‌های فکت‌یار قرار ندارند؛ اما به مرور و با توسعه زیرساخت‌های فنی و انسانی مربوطه این موارد نیز اضافه خواهند شد.

متدلوژی راستی‌آزمایی فکت‌یار به شرح ذیل است:

Metodology 10

الف) جمع‌آوری اطلاعات منتشره در اینترنت

قدم اول در فرآیند راستی‌آزمایی اطلاعات و اخبار، پایش دائمی اطلاعات و اخبار منتشرشده به زبان فارسی در رسانه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و وب‌سایت‌های خبری است. این مهم به چند طریق در فکت‌یار انجام می‌شود:

  • خزش مستمر داده‌های رسانه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و وب‌سایت‌ها
  • ایجاد فرم در وب‌سایت به‌منظور دریافت اخبار مشکوک از طرف مردم و خبرنگاران
  • طراحی و ایجاد بات تلگرامی جهت تسهیل دریافت اخبار مشکوک از مردم و خبرنگاران
  • بررسی دستی و روزانه فضای رسانه‌ای کشور توسط کارشناسان رسانه 

ب) انتخاب اطلاعات و اخبار مشکوک و دارای ارزش خبری

در این مرحله اطلاعات و اخبار جمع‌آوری‌شده بر پایه‌ی دو شاخص مورد ارزیابی اولیه قرار می‌گیرند:

1. ارزش خبری

2. مشکوک به نادرست بودن

تعیین ارزش خبری اطلاعات و اخبار جمع‌آوری شده بر عهده تیم کارشناسان رسانه‌ای است. تصمیم در خصوص مشکوک به نادرست بودن اخبار و اطلاعات نیز به دو طریق انجام می‌شود:

1. دستی: هر روز۵۰ پست دارای بیش‌ترین تعداد تعامل با کاربران در هر یک از پلتفرم‌های اینستاگرام، توئیتر و فیس‌بوک، ۵۰ پست دارای بیش‌ترین بازدید به تفکیک کانال‌های خبری و کانال‌های محلی استان‌های مختلف در تلگرام و ۲۰ پست دارای بیش‌ترین تعداد بازدید در آپارات توسط تیم کارشناسان رسانه‌‌ای به صورت دستی مورد بررسی کیفی قرار گرفته و اخبار مشکوک برای راستی‌آزمایی انتخاب می‌شوند.

2. هوش مصنوعی: هر روز ۲۰۰ پست دارای بیش‌ترین تعداد تعامل با کاربران در هر یک از پلتفرم‌های اینستاگرام، توئیتر، فیس‌بوک و ۲۰۰ پست دارای بیش‌ترین بازدید به تفکیک کانال‌های خبری و کانال‌های محلی استان‌های مختلف در تلگرام توسط مدل‌های مختلف یادگیری ماشین، که از قبل آموزش داده شده‌اند و به‌صورت روزانه نیز مورد بازآموزی قرار می‌گیرند، ارزیابی شده و پست‌هایی که نمره بالایی از مدل‌ها دریافت کنند به عنوان پست‌های مشکوک انتخاب شده و وارد مرحله راستی‌آزمایی می‌شوند.

پ) راستی‌آزمایی

مرحله راستی‌آزمایی اطلاعات و اخبار به صورت صددرصد انسانی و توسط تیم کارشناسان رسانه‌ای و شبکه همکاران رسانه‌ای و حرفه‌ای آن‌ها انجام می‌شود. نتیجه این مرحله انتخاب یکی از موارد زیر در مورد درستی یا نادرستی مطلب راستی‌آزمایی‌شده است:

  • درست: گزاره مورد بررسی درست است و خطای فاحشی ندارد.
  • نیمه درست: گزاره مورد بررسی درست است اما جزئیات مهمی را حذف کرده یا مطلب را خارج از زمینه اصلی روایت کرده است.
  • نیمه نادرست: گزاره مورد بررسی دارای عناصری از واقعیت است اما فکت‌های مهمی را نادیده گرفته است که می‌تواند منجر به گمراهی خواننده شود.
  • نادرست: گزاره مورد بررسی نادرست است و صحت ندارد.
  • غیرقابل راستی‌آزمایی: گزاره مورد نظر تحت بررسی قرار گرفته است اما نتایج حاصل به دلیل عدم قطعیت توسط فکت‌یار منتشر نمی‌گردد.(مثال: خاطرات، نقل قول از افراد متوفی، اکثر نظریه‌های توطئه و ...)

 

۲ـ انتشار عمومی نتایج راستی‌آزمایی‌ها

تمامی اطلاعات و اخبار راستی‌آزمایی‌شده به همراه نظر تیم کارشناسی در مورد درستی یا نادرستی آن و توضیح مختری در مورد علت درستی یا نادرستی آن در وب‌سایت فکت‌یار برای عموم منتشر می‌شود.

 

۳ـ ارسال گزارشات دوره‌ای به سازمان‌های ذی‌ربط

بر اساس حوزه فعالیت یا تنظیم‌گری سازمان‌ها و نهادهای دولتی و حاکمیتی، گزارش‌های تخصصی‌تر و شخصی‌سازی‌شده برای آن‌ها تهیه و ارسال می‌شود.

 

۴ـ مقابله با گسترش انتشار اطلاعات نادرست

شناسایی و اطلاع‌رسانی اطلاعات و اخبار نادرست تنها یک حلقه از زنجیره اقداماتی است که برای مقابله با گسترش روزافزون انتشار اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده باید انجام شود. فکت‌یار به مرور زمان و با توسعه نیروی‌انسانی خود در حوزه‌های زیر اقدام به فعالیت در زمینه مقابله با انتشار اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده خواهد کرد:

۱ کمک به تدوین قوانین و تنظیم‌گری فضای سایبری

۲ پژوهش و اطلاع‌رسانی در خصوص آخرین یافته‌های علمی در مورد بهترین راه آگاه‌سازی مردم در مورد اطلاعات نادرست که فاقد عوارض جانبی یا اثر معکوس باشد.

۳ طراحی و اجرای آزمایش‌ها و عملیات‌ شناختی در رسانه‌های اجتماعی به‌منظور آگاه‌سازی و توانمند‌سازی افکار عمومی در زمینه اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده

۴ اخذ مجوز IFCN و همکاری با پلتفرم‌های خارجی جهت مقابله با انتشار اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده فارسی

بی‌طرفی

برای اطمینان از بی‌طرفی‌ و خنثی‌بودن سیاسی، سیاست‌های کنترلی سخت‌گیرانه‌ای در تمام قسمت‌های شرکت قرار داده‌ایم. این سیاست‌ها با الهام از نحوه عملکرد شرکت‌های مشابه خارجی مانند PolitiFact و Snopes در آمریکا و FullFact در انگلستان و نیز دستورالعمل‌های International Fact-Checking Network (IFCN) طراحی و پیاده‌سازی شده‌اند. به طور مشخص، این سیاست‌ها عبارت‌اند از:

1. برقراری موازنه سیاسی بین اعضای هیئت‌مدیره و تیم اجرایی

  • 2. عدم جذب سرمایه از احزاب سیاسی کشور

    3. عدم جذب سرمایه از خارج کشور

    4. حساسیت بالا در جذب نیروی انسانی به‌‌منظور پرهیز از تضاد منافع

    5. اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه درباره فعالیت سیاسی تیم اجرایی

    6. تعبیه فرایندهای بازخورد به منظور آگاهی از اشتباهات احتمالی

    7. تعبیه مکانیزم‌های مختلف جمع‌سپاری به‌منظور افزایش حداکثری تنوع اطلاعات دریافتی‌

    8. بازبینی‌های مکرر توسط قسمت‌های مختلف شرکت قبل از اقدام به انتشار نتایج راستی‌ آزمایی‌ها

    9 تعبیه لینک تمام منابع استفاده‌شده جهت راستی‌آزمایی در سایت به‌منظور توانمندسازی ارزیابی مستقل شهروندان و کاربران سایت

اما شاید مهم‌تر از همه این موارد استخدام دقیق کارکنانی است که به این سیاست‌ها معتقد و وفادار باشند. هم‌چنین، ما همواره خوانندگان را تشویق می‌کنیم تا درباره نتایج کار ‌ما نظر بدهند و آماده پذیرفتن اشتباهاتمان نیز هستیم.

 

منابع مالی ما از کجا تامین می‌شود؟

بودجه اولیه جهت تامین مالی هزینه‌های ایجاد فکت‌یار از محل بودجه سیدمانی نهادهای حامی فعالیت‌های استارتاپی تامین شده است. همانند سایر فعالیت‌های استارتاپی که نهاد واریزکننده کمک‌های سیدمانی دخالتی در جزئیات و کلیات استارتاپ ندارد؛ در فکت‌یار نیز هیچ نهاد دولتی یا حاکمیتی کوچک‌ترین دخالتی در فرآیند راستی‌آزمایی و تصمیمات تیم کارشناسی ندارد.

برنامه آتی فکت‌یار جهت تامین مالی نیز عبارت است از:

  • پذیرش تبلیغات
  • پذیرش کمک‌‌های مردمی از نهادهای غیردولتی و غیرحاکمیتی
  • فروش API به وب‌‌سایت‌ها و شرکت‌های مختلف

لازم به ذکر است که صورت‌های مالی مربوط به دریافت هر گونه وجهی در دوره‌های زمانی ۳ ماهه توسط وب‌سایت فکت‌یار در معرض دید عموم قرار داده خواهد شد.

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری ارسال نشده است

نظرات خود را ارسال کنید

  1. ارسال نظر به عنوان میهمان
پیوست ها (0 / 3)
کوقعیت خود را به اشتراک بگذارید