مقام‌های بهداشتی ایران درباره استفاده از واکسن ایرانی به جای واکسن وارداتی برای دوز دوم، اظهارات ضد و نقیض دارند

خلاصه

شرح ادعا

رسانه خبری ایران اینترنشنال مدعی شده است مقام های ایرانی اظهارات ضد و نقیض درباره استفاده از واکسن ایرانی برای دوز دوم داشته اند. این رسانه در گزارش خود به نقل از ایسنا آورده است: «محمدرضا شانه‌ساز، رییس سازمان غذا و دارو،گفت در صورت تزریق دوز اول با واکسن وارداتی، می‌توان دوز بعدی را از واکسن‌های داخلی استفاده کرد و هیچ مانع و اشکالی در این رابطه وجود ندارد. تمام پلتفرم‌هایی که برای ساخت واکسن در دنیا مطرح است در ایران وجود دارد و جزو معدود کشورهایی هستیم که همه پلتفرم‌های تولید واکسن را داریم . در دنیا و در کشورهایی که درصد بالایی از واکسیناسیون را انجام داده‌اند از پلتفرم‌های مختلف استفاده کردند به جز اسپوتنیک روسیه که نوع یک و دو آن تفاوت دارد.»

بر اساس بررسی‌ها

در گزارش خبرگزاری ایسنا، شانه ساز رئیسی سازمان غذا و دارو درباره کسانی که دوز اول را از نوع واکسن خارجی تزریق کردند، گفته است: «جایگزینی پلتفرم های مشترک واکسن که روش تولید یکسان دارند، هیچ نفی ندارد. در دنیا هم تقریبا همه کشورها این اقدام را انجام داده اند. ما تا جایی که ظرفیتمان اجازه دهد و واردات واکسن را تامین می کند، قطعا از نمونه های وارداتی استفاده می کنیم. اگر بخشی دچار کمبود شود که تاکنون اتفاق نیفتاده است، طبق همان استانداردهای سازمان جهانی بهداشت از ظرفیت های تولید داخلی برای دوز دوم استفاده می کنیم. در عین حال فقط واکسن روسی است که دوز اول و دومش متفاوت است و بقیه واکسن ها دوز اول و دومشان فرق نمیکند.»

قسمتی از صحبت شانه ساز در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا در ایران اینترنشنال منتشر نشده است که در متن بالا برجسته شده است.

ایران اینترنشنال در ادعایی دیگر به نقل از علیرضا ناجی، رئیس مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی و عضو کمیته علمی کووید-۱۹، گفته است: «اگر در بریتانیا ترفند تزریق دوز دوم با واکسن دیگر را اجرایی کرده‌اند بر اساس مطالعات و شواهد علمی صورت گرفته است. تولیدکنندگان واکسن ایرانی برکت صرفا بر اساس تجربه بریتانیا اعلام کرده‌اند که می‌توان به جای دوز دوم واکسن برکت زد و پلتفرم هر دو واکسن سینوفارم و برکت یکسان است، در صورتی که هیچ شواهد و مطالعه‌ای صورت نگرفته است. اگر مجبور شویم که دوز دوم واکسن کرونا را ایرانی تزریق کنیم، باید تعدادی از افرادی که واکسن چینی را دریافت کرده‌اند، داوطلبانه دوز دوم واکسن ایرانی را تزریق کنند و مورد بررسی و مطالعه قرار گیرند.»

در تماس تلفنی فکت یار، علیرضا ناجی، رئیس مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی و عضو کمیته علمی کووید-۱۹ درباره این موضوع توضیحاتی داد. ناجی میگوید: « هیچگونه شواهدی مبنی بر وجود عارضه برای استفاده میکس از واکسن‌های کرونا تا به حال اعلام نشده است و به علت وجود منابع محدود واکسن، این نوع استفاده در همه جای دنیا در حال حاضر مطرح است و همچنین بنا برگزارش های جهانی، سازمان بهداشت جهانی نیز در این زمینه توصیه‌ای ندارد.

برای استفاده از واکسن برکت به عنوان دوز دوم، باید مطالعات تحقیقی انجام شود و میزان عوارض و تاثیر آن مشخص شود. اگر موقعی بر اثر اضطرار لازم شد چنین کاری انجام شود باید آزمایشات صورت گیرد که معاونت پژوهشی و فناوری وزارت بهداشت باید برنامه آن را طرح ریزی کند.»

در ادعای بعدی ایران اینترنشنال علیرضا رئیسی، سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا، در این زمینه گفته است: «سیاست وزارت بهداشت این نیست که واکسن ایرانی مانند برکت به جای دز دوم تزریق شود. فعلا این اقدام در دستور کار نیست و انجام این کار منوط به انجام مطالعه است، از کسانی که دوز اول واکسن خارجی کرونا را تزریق کرده‌اند خواست منتظر باشند دوز دوم را هم خارجی بزنند.»

این درحالی است که در گزارش خبرگزاری مهر، رئیسی سخنگوی وزارت بهداشت در خصوص دوز دوم واکسن برخی از شهروندان که معطل مانده اند، گفته است: « مردم نگران دوز دوم واکسن نباشند. رئیسی مدعی است، اسپوتنیک را توزیع کرده اند و سینوفارم نیز از شنبه توزیع می شود. سینوفارم تا ۸ هفته بعد از دوز اول ایرادی ندارد که تزریق شود. رئیسی درباره تزریق واکسن دیگری در دوز دوم گفت این مسئله در دستور کار ما نیست و اگر ثابت شود که این کار کارایی دارد شاید در آینده آن را انجام دهیم.»

ایران اینترنشنال به صحبت های حامد حسینی، مدیر کارآزمایی بالینی واکسن کوو ایران برکت، اشاره کرده است که اطلاعات دقیقی درباره تزریق برکت به جای واکسن چینی ندارد و گفته است: « به باور کارشناسان، پلتفرم واکسن‌های برکت و سینوفارم مشابه است اما بهتر است این کار انجام نشود. کمبود شدید واکسن در ایران موجب توقف واکسیناسیون کرونا در بسیاری از استان‌ها شده و تزریق دوز دوم واکسن کسانی که دوز اول واکسن را دریافت کرده‌اند، به تاخیر افتاده است.»

به گزارش خبرگزاری ایمنا درباره تزریق واکسن برکت در دوز دوم، حامد حسینی گفته است: « اطلاعات دقیقی در این‌باره ندارم ولی برخی معتقدند به‌دلیل یکسان بودن پلتفرم‌های این دو واکسن تزریق واکسن کووایران برکت به جای واکسن سینوفارم در دُز دوم ایرادی ندارد، برخی دیگر به مطالعات مشابهی که برای ترکیب کردن واکسن‌های پلتفرم‌های مختلف انجام شده، اشاره می‌کنند و معتقدند که تزریق واکسن کووایران برکت در دُز دوم ایرادی ندارد اما افرادی نیز هستند که می‌گویند با وجود اینکه پلتفرم این دو واکسن مشابه است اما بهتر است این کار انجام نشود.»

در این خصوص بر اساس گزارش ایران اینترنشنال و   گزارش خبرگزاری ایمنا، مغاریتی در ادعای صورت گرفته نیست.

ایران اینترنشنال به صحبت مینو محرز، عضو کمیته علمی ستاد ملی مبارزه با کرونا، نیز اشاره کرده که گفته است: «اگر قرار باشد دوز دوم واکسنی چهار هفته بعد تزریق بشود اما این به هر دلیلی رخ ندهد، واکسیناسیون آن فرد باید دوباره از اول شروع شود.»

به استناد گزارش ایران آنلاین  مینو محرز محقق تیم پژوهش واکسن کووایران برکت گفت: «اگر مثلا قرار باشد دز دوم واکسنی چهار هفته بعد تزریق بشود اما این دلیل به هر دلیلی رخ ندهد، واکسیناسیون آن فرد باید دوباره از اول شروع شود.»

ایران اینترنشنال به استناد روزنامه همشهری روز یکشنبه23 خرداد 1400 مدعی شده است که طی بیش از دو هفته اخیر مراکز سلامت در پی کمبود واکسن کرونا، تزریق دوز اول را متوقف کرده و تنها در تعدادی از مراکز به صورت محدود دوز دوم تزریق می‌شود.

علیرضا وهاب‌زاده در گفت‌وگو با فکت‌یار در این خصوص گفت: « ظرف امروز و فردا واکسن وارد می‌شود و از هفته آینده مجدداً واکسیناسیون شروع می‌شود.با توجه به اینکه هفته گذشته باید تزریق دوز دوم انجام شود، ممکن است برخی با تأخیر یک هفته دوز دوم را دریافت کنند که هیچ مشکلی در ایمنی زایی ندارد. این در حالی است که برخی کشورها مانند کانادا که باید دوز دوم واکسن فایزر را ظرف یک ماه تزریق می‌کردند، این موضوع را ۶ماه به تعویق انداختند.»

وهاب زاده درباره محموله میلیونی واکسن که گفته می‌شود در گمرک چین مانده است گفت: « اصلا چنین چیزی صحت ندارد و هیچ محموله میلیونی از واکسن های ما در گمرک چین معطل نیست و از امشب محموله های جدید وارد کشور می‌شود.»

وهاب زاده درباره مجوز تزریق اضطراری واکسن کووبرکت نیز گفت :« این واکسن 3 روز پیش مجوز تزریق اضطراری را دریافت کرده و چندروز آینده واکسیناسیون با آن آغاز می‌شود.»

بنابراین گزارش همشهری آنلاین  که مورد استناد ایران اینترنشنال قرار گرفته‌است، با سخنان مشاور وزیر بهداشت مغایرت دارد.

با توجه به بررسی‌های فوق به طور کلی، جز مقامات حوزه بهداشت و درمان، سایر مقامات درباره این موضوع اظهارنظر نداشته اند که در بین صحبت‌های همه آن‌ها به استفاده از واکسن ایرانی به جای واکسن وارداتی در دوز دوم به شرط انجام مطالعات و تحقیقات، آن هم درصورت اضطرار اشاره شده است و همچنین اشاره شده که در حال حاضر به هیچ عنوان نیاز به این کار ندارند و کمبودی در این زمینه وجود ندارد.