آلودگی هوای ایران مرگ‌بارتر از چرنوبیل؛ سالانه بیش از ۵۰ هزار نفر در کشور و حدود ۷۰۰۰ نفر در تهران به‌دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند.

خلاصه:
آمارهای رسمی نشان می‌دهد چرنوبیل حدود ۴هزار مرگ بلندمدت داشته، اما آلودگی هوا در ایران بسیار مرگ‌بارتر است. طبق گزارش‌های وزارت بهداشت و مرکز پژوهش‌های مجلس، آلودگی هوا سالانه ۳۰ تا ۵۰ هزار مرگ زودرس در کشور و حدود ۷ هزار مرگ در تهران ایجاد می‌کند. این خبر «درست» است.
شرح ادعا:

 کانال خبر فوری مدعی شده است که در حالی که فاجعه‌ چرنوبیل در سال ۱۹۸۶، با تمام ابعاد هولناک و آثار رادیواکتیو خود حدود ۴۰۰۰ مرگ را به‌دنبال داشت، در ایران امروز آلودگی هوا سالانه جان بیش از ۵۰٬۰۰۰ نفر را می‌گیرد؛ تنها در شهر تهران، این رقم به حدود ۷۰۰۰ نفر می‌رسد.

خبر مطرح‌شده دو ادعای اصلی دارد: اول، فاجعه چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ حدود ۴۰۰۰ مرگ را در پی داشته است؛ دوم، آلودگی هوا در ایران امروز سالانه بیش از ۵۰,۰۰۰ نفر را می‌کشد، که تنها در تهران این رقم به ۷۰۰۰ نفر می‌رسد.

.

نتیجه بررسی ادعا:

ادعای اول:

مرگ‌های فوری: بر اساس Time.com در اثر انفجار اولیه و مسمومیت حاد پرتوی (ARS)، حدود ۲۸ تا ۵۰ نفر (شامل کارگران نیروگاه و آتش‌نشانان) در هفته‌ها و ماه‌های اولیه پس از حادثه جان باختند.

مرگ‌های بلندمدت: تخمین تعداد مرگ‌های ناشی از اثرات بلندمدت (مانند سرطان‌های مرتبط با تشعشعات) بحث‌برانگیز است. طبق گزارش Time.com تخمین‌های فعلی مرگ و میر نرتبط با تشعشعات هسته‌ای چرنوبیل را بین ۴ هزار مرگ (بر اساس گزارش آژانس‌های United Nations). همچنین در این گزارش آمده است که  سازمان جهانی بهداشت تخمین می‌زند که حدود ۵ هزار مرگ ناشی از سرطان به فاجعه چرنوبیل مرتبط بوده‌اند، اما این رقم اغلب توسط کارشناسان مستقل به چالش کشیده می‌شود.

ادعای دوم:

بر اساس گزارشی از مرکز پژوهش‌های مجلس:

• به استناد داده‌های وزارت بهداشت گزارش داده که در سال ۲۰۲۳ میلادی (سال ۱۴۰۲ خورشیدی)، آلودگی هوا باعث ۳۰٬۶۹۲ مورد مرگ زودرس در ۵۷ شهر ایران بوده است. . براساس ارزیابی وزارت بهداشت در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ برای جمعیت تقریبی ۳۹ میلیون نفر و ۴۸ میلیون نفر، کل موارد مرگ منتسب به مواجهه طولانی‌مدت با آلاینده PM2.5 به‌ترتیب برابر 26307 و 30692 نفر بوده است. برخی مطالعات نیز با توجه به مواجهه کل جمعیت کشور با آلودگی هوا میزان مرگ‌و‌میر منتسب را بیش از ۴۹۰۰۰ برآورد کرده‌اند.
• درخصوص شهر تهران، تعداد کل موارد مرگ منتسب به مواجهه طولانی‌مدت با آلاینده PM2.5 در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به‌طور میانگین به‌ترتیب ۷۱۲۵ و ۶۹۳۹ نفر برآورد شده است.

بنابراین باتوجه به داده‌ها و مقایسه آن، آلودگی هوای ایران مرگ‌بارتر از چرنوبیل بوده و اعداد ذکرشده صحت دارند، در نتیجه این خبر درست برآورد می‌شود.