خلاصه:
یک پیج اینستاگرامی مدعی شد ایران چهارمین کشور باهوش دنیا است. این ادعا بر دادههای آزمون آنلاین International IQ Test مبتنی است که نماینده جمعیت کل نیست و استانداردهای علمی را ندارد. منابع معتبر میانگین IQ ایران را حدود ۸۰ و رتبه ۱۱۲ جهان گزارش کردهاند، بنابراین ادعا گمراهکننده است.
شرح ادعا:
یک پیج اینستاگرامی در پستی به نقل از وبسایتinternational-iq-test مدعی شده است که ایران، پس از سه کشور از شرق آسیا، چهارمین کشور باهوش دنیا بر اساس سطح IQ است.
نتیجه بررسی ادعا:
- سایت international-iq-test در رتبهبندی خود، بر پایه دادههای بیش از یک میلیون کاربری که بهصورت آنلاین در آزمون IQ این سایت شرکت کردهاند، ایران را با میانگین 106.3 در جایگاه چهارم معرفی کرده است.
- در مقابل، وبسایت DataPandas با استناد به دادههای منتشرشده از سوی «مؤسسه تحقیقات اجتماعی دانشگاه اولستر» میانگین IQ ایران را حدود 80 گزارش کرده و جایگاه ایران را رتبه 112 جهان نشان داده است.
- تفاوت چشمگیر این آمارها ناشی از شیوهی گردآوری دادههاست. هر یک از این مؤسسات به نتایج آزمونهای داوطلبانهی کاربران خود استناد میکنند؛ بنابراین نمونهها نمایندهی جمعیت کل کشورها نیستند و از نظر علمی قابلیت تعمیم ندارند.
- علاوه بر این، آزمونهای آنلاین نسخهی واحدی به زبان انگلیسی دارند، در حالی که آزمونهای استاندارد IQ باید متناسب با فرهنگ و زبان هر جامعه نرمالسازی شوند. نبود شرایط کنترلشده نیز اعتبار این آزمونها را کاهش میدهد.
- فراتر از این بحثها، بر اساس گزارش انجمن روانشناسی آمریکا (APA) و پژوهشگرانی چون هاوارد گارنر و رابرت استرنبرگ، هیچ آزمونی قادر به سنجش همهی ابعاد هوش انسان نیست. هوش شامل جنبههایی مانند خلاقیت، مهارتهای اجتماعی و هوش عملی است که در تستهای IQ سنجیده نمیشوند.
- اگرچه برخی وبسایتهای تست IQ چنین رتبهبندیهایی را منتشر میکنند، اما به دلیل مشکلات جدی در روش نمونهگیری، ناهماهنگی با سایر منابع و محدودیت ذاتی آزمونهای IQ، این نتایج قابل اتکا نیستند. بنابراین ادعای مطرحشده گمراهکننده ارزیابی میشود.