برای هر دلار محصول کشاورزی، ۱۵ دلار هزینه آب می‌دهیم

خلاصه:
ادعای اینکه برای هر دلار محصول کشاورزی در ایران ۱۵ دلار هزینه آب می‌شود، نیمه‌نادرست است: مصرف واقعی آب حدود ۱.۷۳ مترمکعب به ازای هر دلار است و آب کشاورزی عمدتاً از منابع سطحی و زیرزمینی تأمین می‌شود، نه شیرین‌سازی پرهزینه.
شرح ادعا:

سیدهاشم اورعی، استاد تمام دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف، در گفت‌وگو با وب‌سایت رکنا، با مقایسه آماری بین ایران و ترکیه به‌عنوان دو کشور مشابه از نظر اقلیم، جمعیت و فرهنگ، سه ادعا درباره وضعیت بخش کشاورزی ایران مطرح کرده است:

1. متوسط تولیدات کشاورزی ایران در هر هکتار ۲,۹۴۰ دلار و در ترکیه ۱۵,۴۹۰ دلار است.
2. برای تولید هر دلار محصول کشاورزی، در ایران به‌طور متوسط ۳.۳ مترمکعب و در ترکیه ۰.۷۳ مترمکعب آب مصرف می‌شود.
3. با فرض هزینه ۵ دلاری برای انتقال هر مترمکعب آب، برای تولید یک دلار محصول کشاورزی در ایران باید ۱۵ دلار هزینه کرد.

نتیجه بررسی ادعا:

1. بر اساس داده‌های رسمی فائو در سال ۲۰۲۳، ارزش تولید ناخالص کشاورزی در ترکیه ۹۰.۹۳ میلیارد دلار و در ایران ۴۹.۶۲ میلیارد دلار بوده است. همچنین سطح زیر کشت ترکیه ۱۹.۸ میلیون هکتار و ایران ۱۵.۶۹ میلیون هکتار برآورد شده است.

بر این اساس، میزان تولید به ازای هر هکتار در ترکیه حدود ۴۵۹۰ دلار و در ایران حدود ۳,۱۶۰ دلار است. بنابراین ادعای مطرح‌شده در خصوص تولید به ازای هر هکتار نادرست ارزیابی می‌شود.

• طبق گزارش فائو در سال ۲۰۲۲، میزان مصرف آب در بخش کشاورزی ایران ۸۶ میلیارد مترمکعب و در ترکیه ۵۶.۱۳ میلیارد مترمکعب بوده است. با توجه به ارزش تولید، ایران برای هر دلار محصول کشاورزی حدود ۱.۷۳ مترمکعب و ترکیه ۰.۶۲ مترمکعب آب مصرف می‌کنند.

عدد اعلام‌شده برای ترکیه تقریباً دقیق است، اما عدد مربوط به ایران بیش از ۲ برابر مقدار واقعی اعلام شده است. بنابراین این ادعا نیمه‌نادرست ارزیابی می‌شود.

• اگر فرض کنیم تمام آب مصرفی در کشاورزی ایران از طریق شیرین‌سازی و انتقال آب دریا تأمین شود، با هزینه‌ای معادل ۵ دلار برای هر مترمکعب، هزینه تأمین آب برای تولید هر دلار محصول کشاورزی حدود ۸.۶۵ دلار خواهد بود.

با این حال، پروژه‌های شیرین‌سازی و انتقال آب در ایران عمدتاً برای مصارف شهری و صنعتی پیشنهاد شده است و آب کشاورزی از طریق آب‌های سطحی و آب‌های زیرزمینی تامین می‌شود. بنابراین ادعای سوم نیز نادرست ارزیابی می‌شود